Dossier Groen: bevolkingsgroei en gevolgen voor starters

Dossier Groen: bevolkingsgroei en gevolgen voor starters

In een vorige deel van dit dossier was te lezen dat de Nederlandse bevolking sneller groeit dan verwacht. Dat heeft in de toekomst mogelijk grote gevolgen voor starters op het gebied van onder andere wonen, mobiliteit en energie. In dit laatste deel leggen wij deze uit. 

Door Redactie Groen

Hoewel gebleken is dat de bevolkingsgroei niet exact te voorspellen is, heeft deze volgens demograaf Joop de Beer, die is verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en het NIDI, gevolgen voor onder andere de woningvraag. “Het gaat niet alleen over de vraag hoeveel en waar woningen in de toekomst moeten worden gebouwd. Ook de aard van de woningvraag kan veranderen: aan wat voor woningen zullen toekomstige huishoudens behoefte hebben en in wat voor woonomgeving?” Starters kunnen nu al het huis niet eens uit.

Volgens de huishoudensprognose van het CBS groeit het aantal huishoudens van 7,9 miljoen in 2019 naar 8,8 miljoen in 2050. Frank van Dam, sociaal-geograaf bij het PBL beweert dat, als we in de komende jaren een miljoen woningen bij moeten bouwen, we deze niet in het huidige stedelijk gebied kwijt kunnen. “Daarom worden aan de rand van grote steden nu zogeheten vinex-wijken gebouwd. Dit zijn grote moderne nieuwbouwwijken met ongeveer dertig woningen per hectare.”

Wonen

Volgens de sociaal-geograaf heb je voor die woningbouw zo’n 20.000 tot 30.000 extra hectare nodig. “Als er meer mensen komen, heb je meer ruimte nodig voor wonen, tenzij je alles in de hoogte doet.”

Maar daar ligt volgens demograaf De Beer een probleem. De meeste starters en gezinnen willen eengezinswoningen. Hij denkt echter dat die extra hectares voor de woningbouw niet ten koste van de natuurgebieden gaan. “Mensen willen ook niet nog minder natuur, dus de woningbouw zal vooral ten koste gaan van de landbouw.” 

In dit artikel legden wij ook al uit dat juist de land- en tuinbouw in de toekomst plaats maken voor nieuwbouwwijken, snelwegen en bossen. De Beer: “Tweederde van Nederland is landbouwgebied. Een belangrijke vraag voor de toekomst is of dat minder zou kunnen worden.” Die vraag beantwoordt hij zelf. “Boeren zijn het daar natuurlijk niet mee eens, maar een groot deel van de landbouw is bedoeld voor export. Om iedereen in ons land te kunnen voeden zouden we dat ook met minder landbouwgebied voor elkaar krijgen.”

Mobiliteit

Meer mensen betekent ook meer drukte op de weg en in het openbaar vervoer. Het aantal reizigerskilometers stijgt volgens Rijkswaterstaat al een aantal jaren niet of nauwelijks, terwijl de bevolking wel toeneemt. “Dat wordt wellicht voor een deel verklaard door verstedelijking, wellicht ook door vergrijzing.”

Dat ziet ook demograaf Joop de Beer. “De vergrijzing heeft op dit moment een remmend effect op de mobiliteit, omdat ouderen vroeger in het algemeen minder mobiel waren dan mensen in de werkzame leeftijd.” Aan de andere kant zijn de huidige generaties ouderen mobieler en werken ze tot een hogere leeftijd door.

De demograaf stelt dat de toekomstige mobiliteit niet los is te zien van bijvoorbeeld de ontwikkelingen van de economie of veranderingen in het mobiliteitsgedrag. “Een hogere economische groei betekent meer mobiliteit, zowel per auto als met de trein. Investeringen in de infrastructuur vangen enerzijds de toename van mobiliteit op, maar versterken die juist ook weer.” Daarnaast denkt hij dat thuiswerken de groei van woon-werkverkeer vermindert. Maar dat maakt het wel aanlokkelijker om verder van het werk te wonen. 

Rijkswaterstaat voorspelt dat als verstedelijking in Nederland doorzet, de rol van de auto vermindert. “De trend van meer gebruikmaken van de fiets en het OV zal dan doorzetten.” Maar wat als ze er naast zitten? Als ander scenario noemt Rijkswaterstaat dat er in de toekomst juist sprake kan zijn van suburbanisatie binnen de Randstad. Dat wil zeggen dat mensen vanuit de stad vertrekken richting het platteland. Dat én een spreiding van de bevolking en de werkgelegenheid over Nederland, zorgt er dan waarschijnlijk voor dat de auto en tot op zekere hoogte ook de bus de overhand wel blijven houden.

Energie

Wat is het energiegebruik van een groeiende bevolking?  Dit hangt volgens De Beer voor een deel af van met hoeveel mensen de bevolking groeit en van de verandering in de bevolkingssamenstelling. “Alleenstaanden hebben over het algemeen een hoger energieverbruik per persoon dan gezinsleden.”

Het toekomstige klimaatbeleid zal dus van groot belang zijn voor het energiegebruik en de ontwikkeling van duurzame energie. Deze dingen worden in de Klimaatwet van 2019 al gestimuleerd. De Beer verwacht dat technologische ontwikkelingen en de vormgeving van het klimaatbeleid een grotere invloed op het energiegebruik hebben dan demografische ontwikkelingen. 

Overheid

De overheid probeert op verschillende manieren mee te denken aan de toekomst. Maar ook starters kunnen iets doen voor het klimaat. Dat kan iets groots zijn of juist klein. De een laat zijn vloer isoleren, terwijl de ander minder voedsel wil verspillen. Hier kan je zien wat jij kan doen voor het klimaat. De overheid heeft aantrekkelijke regelingen en subsidies beschikbaar gesteld. Zo kan bijvoorbeeld elektrisch rijden niet alleen goed zijn voor het milieu, maar ook voor de eigen portemonnee. 

Conclusie

Omdat de toekomst moeilijk te voorspellen is, hebben we in dit dossier een inventarisatie gemaakt van wat we weten over de ruimte van de natuur in Nederland en wat we nog niet weten. Het is onzeker hoe hard de bevolking zal groeien. Daarom is het niet uit te sluiten dat de bevolking de komende decennia minder sterk zal toenemen dan het CBS op dit moment verwacht.

In het eerste deel van dit onderzoek werd duidelijk dat juist de land- en tuinbouw in de toekomst plaatsmaken voor nieuwbouwwijken, snelwegen en bossen. Daarna schreven we dat de Natura 2000-gebieden het zwaar lijken te hebben. En dat er nieuwe natuur moet worden aangelegd om het Natuurnetwerk Nederland te kunnen realiseren. We gingen in op de bevolkingsgroei, die sneller groeit dan verwacht. Maar is er nog wel ruimte voor meer inwoners? Demograaf Joop de Beer berekende van wel, maar de Club van Tien Miljoen had hier hun eigen kijk op. Tot slot gingen we in dit laatste deel in op een aantal mogelijke gevolgen voor starters. De toekomst moet uitwijzen hoe wij over dertig jaar met elkaar in dit land leven en hoeveel groen er dan nog over is voor de volgende generaties.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons