Dossier Groen: 19 miljoen op weinig m2

Dossier Groen: 19 miljoen op weinig m2

De Nederlandse bevolking groeit sneller dan verwacht. Als het aantal inwoners op dit tempo blijft groeien, verwacht het CBS dat de Nederlandse bevolking 19 miljoen inwoners telt in 2039. Maar voor hoeveel inwoners is er ruimte in Nederland? 

Door Robbert Temmen, Marieke Hanse en Luuk van den Einden

Volgens de bevolkingsteller van het CBS wonen er op het moment van schrijven 17.424.425 mensen in Nederland. In 2039 zullen we naar verwachting met ruim anderhalf miljoen mensen meer zijn. Vooral de grote en middelgrote steden en hun omliggende gemeenten zullen groeien, blijkt uit hun bevolkingsprognose. Tegelijk zal een op de vijf gemeenten krimpen, vooral aan de rand van Nederland. 

Voorbarige conclusie

Deze opsomming suggereert dat de toekomst zich eenvoudig laat uittekenen. Alleen, dat is volgens het NIDI, het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut, een voorbarige conclusie. De afgelopen jaren zorgde de hoge immigratie voor een sterke bevolkingsgroei. Daarentegen is het niet zeker of de migratie de komende jaren zo hoog blijft. Daarnaast is de ontwikkeling van het geboortecijfer onzeker. Het gemiddelde kindertal per vrouw is de afgelopen jaren al sterker gedaald dan verwacht. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut had een Nederlandse vrouw in 2018 gemiddeld 1,59 kinderen, in 2010 waren dat er 1,8. 

Ruimte

Maar mocht het CBS gelijk hebben en de bevolking groeit naar 19 miljoen inwoners, hebben we daar wel ruimte voor? Volgens demograaf Joop de Beer, die verbonden is aan de Rijksuniversiteit Groningen en het NIDI, is het moeilijk vol te houden dat heel Nederland nu vol is. “Misschien wel het westen”, zegt hij. “Dat is dichtbevolkt, maar er zijn ook delen van het land waar nog veel ruimte is.”

Een exact antwoord op de vraag voor hoeveel inwoners er ruimte is in Nederland, is er volgens de demograaf niet. Hij berekende in 2018 wel dat er in Nederland ruimte is voor die 1,5 miljoen extra mensen, zonder dat er in het drukke westen iemand bij hoefde te komen. “Dat kan vooral in de regio’s in Groningen, Friesland, Drenthe, Gelderland, Flevoland en Zeeland”, schreef hij destijds in Trouw.

De ongelijke spreiding van de bevolking is volgens De Beer onder meer te wijten aan de werkvoorziening. In de Randstad en in delen van Brabant is het meeste werk te vinden, daar willen dan ook de meeste mensen wonen. “De komende jaren is het onduidelijk of dat patroon gaat veranderen”, denkt De Beer.

Klimaat

Bevolkingsgroei is niet alleen een kwestie van ruimte, maar ook van levensstandaarden. Het drinkwater en de hulpbronnen waarover we in Nederland beschikken zijn eindig. Meer mensen betekent ook een zwaardere belasting op het milieu. Volgens De Beer hoeft meer inwoners niet te betekenen dat het milieu daaronder lijdt. “De onzekere factoren daarin zijn de milieuproblematiek, de vraagstukken rond stikstof en CO2-uitstoot”, zegt hij. Dat natuur moet wijken voor wonen, ziet hij niet gebeuren. In dit artikel legden wij al uit dat juist de land- en tuinbouw in de toekomst plaats gaan maken. 

Toch zijn er mensen die zich zorgen maken over het effect van bevolkingsgroei op het klimaat. Zo ontstond eind 2018 Birth Strike: een beweging van mensen die bewust geen kinderen willen om het klimaat te beschermen. Volgens wetenschappers van de Lund University (Zweden) stoot ieder nieuw kind jaarlijks 58,6 ton CO2 uit. Ter vergelijking: met een jaar geen vlees eten bespaar je minder dan een ton CO2.

Angst en onrust

De 29-jarige Relinde van Rijswijk heeft ook de keuze gemaakt om geen kinderen te krijgen ten gunste van het klimaat. Ze is niet aangesloten bij Birth Strike, maar heeft haar besluit zelf genomen. Daarbij werd ze geïnspireerd door wat ze in het nieuws zag: “Ik zag kinderen zonder ouders, overbevolking en klimaatverandering. Zelf heb ik nooit kinderen gewild, maar door wat ik zag werd het voor mezelf duidelijk waarom ik dat niet wil.”

Van Rijswijk merkt bij zichzelf angst en onrust over de toekomst van de aarde. “Ik had het gevoel dat het misschien egoïstisch was om een nieuw kind op de wereld te zetten gezien de staat waarin de wereld zich bevindt”, zegt ze. “Opwarming van de aarde, uitstervende diersoorten en hoe weinig daar tegen wordt gedaan. Ik zou het erg vinden om mijn eigen kind daarmee op te zadelen.”

Tien miljoen

In Nederland is ook een beweging die zich zorgen maakt over overbevolking: de Club van Tien Miljoen. Hun doelstelling is, sinds de oprichting in 1994, om de bevolkingsomvang van Nederland af te stemmen op de natuurlijke draagkracht van het beschikbare gebied. De organisatie meent dat Nederland via geboortebeperking en een immigratiestop moet streven naar een inwonertal van tien miljoen; volgens de Club van Tien Miljoen kan de natuurlijke draagkracht van Nederland maximaal zoveel mensen aan.

Beluister hier het interview met secretaris Jan van Weeren: 

Migratiestop

Volgens Tesseltje de Lange, hoogleraar Europees Migratierecht aan de Radboud Universiteit, is de gewilde migratiestop van de Club van Tien Miljoen niet zomaar te bewerkstelligen. “Dan zouden we ook uit de Europese Unie moeten, omdat daarbinnen het vrije verkeer van personen geldt”, legt ze uit. “Als je kijkt naar de verdragen die het Verenigd Koninkrijk nu sluit, zie je dat daar ook migratie in opgenomen is.”

Ook de migratiestromen van buiten de EU die ons land bereiken kan je niet zomaar stoppen. Zo heeft Nederland het VN-Vluchtelingenverdrag ondertekend, waarin de afspraak staat dat een land vluchtelingen niet mag afwijzen. “Ook gezinsmigratie mag dan niet meer”, geeft De Lange als voorbeeld. “Er komen mensen naar Nederland om samen te leven met degene van wie ze houden. Een migratiestop is een inperking op de vrijheid van de keuze met wie je je leven doorbrengt.”

Politieke agenda

Voorheen schuwde de politiek bevolkingsomvang meestal als onderwerp. Volgens De Beer komt daar echter verandering in. Hij is bezig met een rapport voor de Tweede Kamer. Daarin beschrijft hij welke kant het op kan gaan in de toekomst. “Daar komt dus nog een reactie van het kabinet op.”

“Dat heeft er ook mee te maken dat politieke partijen op dit moment bezig zijn met de verkiezingsprogramma’s voor volgend jaar”, vervolgt hij. “Migratie is sowieso al een politiek onderwerp, maar ik verwacht dat bevolkingsgroei ook op de agenda zal staan.”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons