Zo dichtbij, maar toch ver weg

Zo dichtbij, maar toch ver weg

Even iemand de hand schudden, vasthouden of omhelzen. Drie handelingen die we in het begin van 2020 altijd gedachteloos uitvoerden. De intrede van de anderhalvemetersamenleving bracht het gemis van fysiek contact met zich mee. Hierdoor kan men last krijgen van ‘huidhonger’. Wat doet dat precies met je?

Huidhonger kan omschreven worden als een sterke behoefte aan lichamelijk contact. Het is niet iets van de laatste jaren, maar bestaat al geruime tijd. Door de coronacrisis, en de bijbehorende maatregelen, kwam er meer aandacht voor dit verschijnsel.

Vanzelfsprekend

Volgens Wijnand IJsselsteijn, professor mens-techniek interactie aan de Technische Universiteit Eindhoven, heeft de mens fysieke aanraking als iets vanzelfsprekends ervaren. “Op het moment dat iets er altijd is, vergeet je hoe belangrijk en bijzonder het is”, vertelt IJsselsteijn. “Op het moment dat je het gaat missen, dan valt het op.”

Ieder mens heeft namelijk behoefte aan aanraking, maar die is niet bij iedereen even groot. “Het verschilt van persoon tot persoon en hangt af van de levensfase. Pasgeborenen hebben daar bijvoorbeeld veel behoefte aan; je ziet dat ze van aanraking kalmer worden”, vertelt IJsselsteijn. “Dat loopt eigenlijk door tot de laatste levensfase waarin je ziet dat dementerende ouderen vooral door aanraking goed bereikt kunnen worden.” 

Volgens IJsselsteijn zijn aanrakingen en sociaal contact erg belangrijk voor onze mentale gezondheid. “Mensen die lang sociaal contact moeten missen, zoals we nu zien in verpleeghuizen, kunnen daar stress van ondervinden.”

“De gevolgen kunnen heel ernstig zijn en uiteindelijk kun je fobieën gaan ontwikkelen voor de dingen om je heen.”

Diverse klachten

Het gebrek aan fysieke aanraking heeft effect op je mentale gesteldheid. Je kunt er bepaalde klachten door krijgen. “Als je heel lang niet wordt aangeraakt, leidt dat tot stress. Dat uit zich dan op verschillende manieren”. vertelt IJsselsteijn, “Mensen worden bijvoorbeeld onrustig. Daarnaast kan het je stemming en eetlust beïnvloeden.”

Ook Leon van Rijswijk, Holistisch therapeut in Vlijmen, ziet de mentale gevolgen van huidhonger bij zijn cliënten. “Aanraking is een eerste levensbehoefte en als je dat niet ervaart, raak je gedesoriënteerd. De gevolgen kunnen heel ernstig zijn en uiteindelijk kun je fobieën gaan ontwikkelen voor de dingen om je heen.” 

De gevolgen van huidhonger beperken zich niet louter op de mentale gesteldheid van de mens. Je kunt namelijk ook fysieke klachten ondervinden. Zo kan het een negatief effect hebben op je immuunsysteem, waardoor je sneller vatbaar bent voor ziektes. Van Rijswijk ziet daarnaast nog een ander fysiek gevolg. “De structuur van de huidcellen verandert. Dan kun je eelt en eczeem krijgen op plekken waar je dat nog niet eerder gehad hebt.”

Diepere betekenis

Marjolein (35) heeft al lange tijd last van huidhonger en kreeg verschillende klachten als gevolg van het probleem. “Als ik er gefrustreerd over was, dan kreeg ik een paar uur later last van eczeem”, vertelt ze. “Daarnaast kan ik ook last krijgen van verkrampte schouders en pijn in de rug of nek.” 

Bij haar heeft huidhonger ook een diepere betekenis. “Ik weet dat huidhonger tijdens de coronacrisis vooral te maken heeft met aanraking”, aldus Marjolein. “Bij mij zit er nog een diepere laag onder. Het heeft namelijk ook te maken met intimiteit, seksualiteit en liefde.” Veertien jaar geleden kwam er een eind aan haar relatie en sindsdien mist ze een bepaalde vorm van intimiteit. 

“Als men sprak over het afstand houden tussen mensen, werd ik eraan herinnerd dat ik dát dus mis.”

Negatieve rol

De coronatijd kwam voor haar dan ook zeer ongelegen. “Het probleem speelt dan weer meer op, zeker aan het begin van de crisis. Normaal gesproken heb ik het contact niet, maar bestaat er wel een kans dat ik het weer ervaar,” vertelt ze. “Op het moment dat je de deur niet meer uit mag en mensen niet zomaar mag aanraken, dan is die kans er niet meer.” 

Daarnaast fungeerden aankondigingen van de coronamaatregelen, zoals het houden van anderhalve meter afstand en het vermijden van direct contact met de medemens, als een pijnlijke reminder voor haar probleem. “Als men sprak over het afstand houden tussen mensen, werd ik eraan herinnerd dat ik dát dus mis.”

Onderzoek

Dat Marjolein al langer last heeft van het probleem, geeft nog maar eens aan dat huidhonger al veel langer bestaat. IJsselsteijn doet al ruim vijftien jaar onderzoek naar aanraking op afstand middels technologie.  

Volgens IJsselsteijn is een aanraking méér dan huid-op-huidcontact. Je komt namelijk automatisch in iemands buurt bij een aanraking. Je kijkt daarbij iemand aan en je zegt iets of glimlacht. “In de psychologie is best veel gedaan aan onderzoek naar dat soort aanrakingen”, vertelt IJsselsteijn. “Daaruit blijkt hoe fijn mensen dat vinden en hoe belangrijk het is.” 

De professor merkte daarentegen dat er maar weinig psychologisch onderzoek is gedaan naar aanraking op afstand. Kun je bijvoorbeeld elkaar via technologie aanraken en heeft dat ongeveer hetzelfde effect als een normale aanraking? “De reden dat we niet zomaar wilden aannemen dat dat hetzelfde effect zou hebben, is omdat je met technologie een heel uitgeklede vorm van aanraking krijgt.”

Meer belangstelling

Door de coronacrisis kreeg het onderzoek van IJsselsteijn automatisch meer aandacht. Huidhonger is een populaire term geworden tegenwoordig, omdat we nu allemaal beperkter zijn op het gebied van fysieke aanraking.  

Het is mogelijk dat het onderzoek van IJsselsteijn kan bijdragen aan een oplossing voor het probleem, maar dat gebeurt niet van de een op de andere dag. “Ik denk dat we nog wel een weg te gaan hebben”, zegt IJsselsteijn. “Er zijn nu een paar bestelbare apparaten op de markt met bijvoorbeeld een trilmotortje. Ik betwijfel echter of dat de volledige oplossing is voor de huidhonger die we nu hebben.”

Huisdieren

Hij heeft wel een andere suggestie voor een oplossing: huisdieren. “Neem een kat als je behoefte hebt aan aanraking”. De aaibaarheidsfactor, een term bedacht en mooi beschreven door Rudy Kousbroek, van dat dier is namelijk erg positief. “Als je een kat aait dan gaat die er voor staan, beweegt mee, geeft een hoog rugje en beweegt met de staart. Naast de mens is de kat het meest aaibare wezen”, aldus IJsselsteijn. 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons