Hulp nodig? Trek een nummertje

Hulp nodig? Trek een nummertje

Stel: je breekt je been. Het is niet meer dan normaal dat je naar de dokter gaat en zo snel mogelijk geholpen wordt. Als je last hebt van mentale klachten is dat opeens niet meer vanzelfsprekend. De wachttijden voor psychische hulp kunnen oplopen tot weken, maanden en soms zelfs jaren. 

Ruim 37.750 mensen van boven de 18 staan op de wachtlijst voor specialistische GGZ-zorg, blijkt uit onderzoek van de GGZ zelf. Als je de basiszorg daarbij meerekent staat de teller zelfs op ruim 90.000 wachtenden. Het probleem van de wachttijden in de zorg is niet nieuw. Het GGZ-systeem werkt niet naar behoren, met overladen wachtlijsten en overwerkte hulpverleners. 

Sinds een aantal jaar wordt er gewerkt aan een oplossing voor deze lange wachttijden. Sinds 2018 moeten GGZ instellingen de cijfers over hun wachttijden beschikbaar maken. In 2019 publiceerde de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) het nieuws dat de wachttijden in 2018 waren gedaald en redelijk stabiel waren voor de meeste diagnosegroepen. De gemiddelde wachttijd voor de basiszorg stond toen op negen weken. Voor gespecialiseerde GGZ-zorg waren de wachttijden gemiddeld veertien weken. 

Inmiddels zijn de wachttijden voor de meeste diagnosegroepen alweer gestegen. Voor mensen met een erg complexe zorgvraag kan het zelfs maanden duren voor ze de hulp krijgen die ze nodig hebben. Bij enkele gevallen wordt er zelfs gesproken over jaren, zoals bij GGZ-activiste Charlotte Bouwman, boegbeeld van de beweging tegen de lange wachttijden, die al meer dan twee jaar wacht op de juiste hulp.

Loading...

Loading…

Niet aantrekkelijk

Er zijn richtlijnen voor de wachttijden: de Treeknormen. Hierin is vastgesteld dat de aanmeldingsfase slechts vier weken mag duren. Daarna mag je maximaal vier weken wachten op je intake en vervolgens twee weken op je eerste behandeling. Binnen veertien weken moet je dus in behandeling zijn. In januari werden er weer nieuwe beslissingen gemaakt rondom de GGZ, waarbij staatssecretaris Paul Blokhuis de uitspraak deed dat mensen die al lang op de wachtlijst staan binnen vier weken moeten worden geholpen. Als de norm van zes weken daarentegen al niet wordt gehaald, is vier weken al helemaal te veel gevraagd.

Een van de oplossingen is het opleiden van meer hulpverleners, zodat meer mensen geholpen kunnen worden. Blokhuis gaf echter in januari al toe dat het probleem eigenlijk bij de financiering ligt. Veel van de psychische zorg is overgedragen aan gemeentes die er simpelweg niet genoeg geld hebben voor hebben. Daarnaast spelen zorgverzekeraars een grote rol. Het is voor hen niet aantrekkelijk om mensen met langdurige klachten te financieren omdat dat meer geld kost.

Bijwerking

Het einde, en daarmee een definitieve oplossing, is nog lang niet in zicht. Toon van Wijk, woordvoerder van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zegt dat ze er wel alles aan doen om de tijden te verlagen. Het Ministerie houdt, in samenwerking met de NZA en de GGZ, de cijfers in de gaten en tijdens de coronacrisis zagen zij een plotselinge daling in de wachttijden. Dat is natuurlijk niet toe te wijden aan een werkende oplossing voor het probleem, het is slechts een bijwerking van de quarantaine en deze daling zal dan ook niet van lange duur zijn.

De GGZ weigert voorspellingen te doen over de mogelijke effecten van de coronacrisis op de wachttijden in de zorg. Mariëlle van den Berg, woordvoerder van MIND, vertelt echter dat zij verwachten dat de wachttijden alleen maar zullen toenemen wanneer de maatregelen rondom corona afnemen. Niet alleen omdat mensen hun zorgvraag hebben uitgesteld tot na de quarantaine, maar ook omdat het aantal mensen met mentale klachten is gegroeid door de coronacrisis. “Het is belangrijk dat dit stuwmeer wordt tegengegaan met goede maatregelen zodat er voldoende capaciteit is en aandacht voor de problemen. Mensen moeten direct hulp kunnen krijgen zodat ze niet hoeven te wachten op een vrije plek”, aldus Van den Berg.

Vloedgolf

“Voor de meest hulpvragen op psychisch vlak zijn de wachttijden niet te lang. Denk bijvoorbeeld aan de hulp die de huisarts, de praktijkondersteuner van GGZ of de behandelaren in de basis-GGZ kunnen bieden”, stelt Van Wijk. De mensen met zwaardere klachten hebben de hulp waar ze zo lang op moeten wachten daarentegen heel hard nodig. “Klachten nemen alleen maar toe”, beaamt Van dan Berg. “Hoe eerder je wordt geholpen, hoe beter.” 

Bij mensen met complexe diagnoses is er vaak sprake van meerdere problemen tegelijk. Een manier om dan toch de wachttijden terug te dringen is door te beginnen met het behandelen van slechts één van die problemen, in plaats van alles tegelijk. Alle kleine beetjes helpen volgens Van den Berg. “Vooral niet gaan stilzitten. Begin met een praatgroep, praat met lotgenoten, yoga; zolang je maar aan de slag bent, is het al iets.”

Er is dus nog geen structurele oplossing om de wachttijden terug te dringen. Als er inderdaad een vloedgolf aan zorgvragen aankomt in de nabije toekomst, zou dat het probleem alleen maar verergeren. De coronacrisis heeft bij veel aspecten van de samenleving laten zien dat de grenzen zijn bereikt. We weten echter al veel langer dat de grenzen aan de Nederlandse gezondheidszorg overschreden zijn en toch zitten we nog ver boven de Treeknormen. De wachtrij van 37.750 wordt alleen maar langer.

One thought on “Hulp nodig? Trek een nummertje

  1. Reply
    Dossier Gezond: GGZ van de rails, wat nu? — Startpunt
    15/06/2020 at 10:59

    […] deze maand gaven we jullie een voorproefje: een kijkje in de wereld van de lange wachttijden. Dat was slechts één kant van het verhaal. Want hoe zal de zorg er straks uit gaan zien? Hoe […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons