Museale objecten vinden altijd een nieuw thuis

Museale objecten vinden altijd een nieuw thuis

Volgens de Museumvereniging is het nog steeds een realistisch beeld dat vanwege Corona mogelijk een kwart van de aangesloten musea het einde van het jaar niet haalt. Kunstliefhebbers hoeven echter niet te vrezen dat Nederlandse kunstobjecten zomaar in de vergetelheid raken als een museum omvalt. De zogeheten Leidraad Afstoten Museale Objecten waakt als een moeder over haar kinderen en kan er zelfs toe leiden dat een kunstobject in jouw woonkamer terechtkomt.

Door Redactie Genieten

Op de website van de Museumvereniging is te lezen dat de museumbranche als collectief verantwoordelijk is voor een zorgvuldige omgang met het nationale erfgoed. Musea die zijn opgenomen in het Museumregister dienen zich daarom te houden aan de Ethische Code voor Musea, waarin gedragsregels en voorschriften staan vastgelegd. In die code geven verschillende handleidingen houvast bij het professioneel beheren van museale collecties. De Leidraad Afstoten Museale Objecten (LAMO) is hierbij een verlengstuk van het gedeelte dat ingaat op het afstoten van objecten.

Met de term afstoten wordt bedoeld dat objecten worden overgedragen aan andere musea of worden verkocht buiten het publieke domein. Vernietigen is ook nog een optie, maar dat gebeurt niet zomaar. Het afstoten van collectieonderdelen is volgens de Museumvereniging onderdeel van professioneel collectiebeheer. “Afstoten is noodzakelijk om overvolle depots op te schonen, om het museum te ontlasten van objecten die niet (meer) in de collectie passen, of om objecten een betere bestemming te geven in een ander museum of elders”, zo staat beschreven op de website.

Omvangrijke procedure

De LAMO dient drie hoofddoelen:

1: Bescherming van het erfgoed van nationaal belang.

2: Ondersteuning van het collectiemanagement.

3: Bevordering van het maatschappelijke vertrouwen in de museumbranche als hoeder van het nationaal erfgoed.

                                                                                     Bron: Museumvereniging.nl

Het naleven van de LAMO is een omvangrijke procedure. In onderstaande slider is daarom de relevantste informatie geselecteerd en gebundeld als stappenplan.

Bente Bergmans, medewerker Kwaliteit bij de Museumvereniging, over de LAMO: “Het is belangrijk dat musea de LAMO volgen, zodat ze alles goed kunnen vaststellen. Dus is het object bijvoorbeeld beschermwaardig of zo uniek dat er maar twee van op de wereld zijn? In dat geval is het natuurlijk belangrijk dat een object terechtkomt bij een ander geregistreerd museum, zodat het voor iedereen zichtbaar blijft. Daarvoor is de LAMO in het leven geroepen.”

Nood breekt wet

In deze lastige periode hangt verschillende musea dus mogelijk een faillissement boven het hoofd. Musea valt weinig kwalijk te nemen, want niemand had vier maanden geleden verwacht dat het coronavirus zo’n grote impact zou hebben op de maatschappij. De Ethische Codecommissie, die gevraagd en ongevraagd adviseert over de inhoud en toepassing van de Ethische Code, heeft daarom onlangs adviezen uitgebracht. In een memo, die te vinden is op Museumcontact.nl, schrijven zij op basis van eerder uitgebrachte adviezen voor welke overwegingen musea staan op het moment dat afstoting van de collectie noodzakelijk is. Hieruit wordt duidelijk dat de commissie met haar adviezen vooral de aandacht wil vestigen op twee zaken:

  1. Als een museum noodgedwongen de hele collectie moet afstoten en een ander geregistreerd museum biedt hiervoor geen plaats, moet daarvoor een oplossing worden gevonden die zo veel mogelijk aansluit bij de regels van de LAMO. De commissie adviseert hierbij om dan een bestemming te vinden die de kwaliteitstoets kan doorstaan die ook geldt voor geregistreerde musea.
  2. De commissie stelt dat de vraag of musea een deel van de collectie mag verkopen om een dreigend faillissement te voorkomen niet wordt beantwoord in de Ethische Code en de LAMO. Volgens de commissie wijzen de regels in de Ethische Code bovendien eerder naar een ontkennend antwoord. Met dit punt wil de commissie laten zien dat er bij de afstoting van een collectie altijd serieuze belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen.

Met de mogelijke faillissementen die musea moeten ondergaan, zijn de kwesties die de Ethische Codecommissie aanstipt volgens Bergmans zeker een relevant onderwerp van gesprek. “De Museumvereniging werkt achter de schermen al een tijdje aan een herziening van de LAMO en adviezen van de Codecommissie worden daarin zeker meegenomen.”

Stichting Onterfd Goed

Nadat de LAMO grondig is doorlopen en een museaal object twee maanden op de Afstotingsdatabase heeft gestaan zonder dat een ander museum erop heeft gereageerd of er melding is gemaakt van mogelijke beschermwaardigheid, mag een museum dit object dus vrij herbestemmen. Stichting Onterfd Goed is een plek waar objecten dan terecht kunnen komen. Naast het herbestemmen van de af te stoten objecten adviseert de stichting musea, overheden en bedrijven ook bij het beheren van hun kunstcollecties.

Sinds de oprichting in 2012 heeft Onterfd Goed bijna 100.000 objecten herbestemd uit 29 publieke collecties. Op de webshop en in hun loods in Eindhoven kunnen alle liefhebbers terecht om een afgestoten kunstwerk aan te schaffen. Beluister hieronder het audiofragment, waarin directeur Jolande Otten meer vertelt over stichting Onterfd Goed.

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Volgens Otten komen de objecten die Onterfd Goed een nieuwe bestemming geeft zelden van musea die worden opgeheven of failliet gaan. De meeste objecten zijn vooral afkomstig van musea die willen verbeteren of besparen op beheerskosten. Voor de Nederlandse musea en hun bezoekers is het te hopen dat dit zo blijft en alle musea ‘gewoon’ het einde van het jaar halen. Op die manier blijven de belangrijkste pronkstukken gewoon zichtbaar voor het grote publiek en hoeft stichting Onterfd Goed geen grotere loods te huren.

Nu musea maar beperkt open zijn, proberen ze met andere alternatieven toch een breder publiek te bereiken. Ook al levert dit geen extra inkomsten op, zorgt het wél voor een betere band. Wil je meer weten hierover? Lees dan het volgende artikel:

Heb je het begin van het Dossier gemist? Zoek niet verder:

One thought on “Museale objecten vinden altijd een nieuw thuis

  1. Reply
    Grote rol voor kleine musea — Genieten — Startpunt
    14/06/2020 at 20:09

    […] Museale objecten vinden altijd een nieuw thuis […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons