Starter kan het huis nog niet uit

Starter kan het huis nog niet uit

Begin april luidde het Economisch Instituut (EIB) de noodklok. Volgens zijn berekeningen zou de nieuwbouwproductie met liefst twintig procent dalen, waardoor het huidige woningtekort van 315.000 woningen nóg verder gaat oplopen. Een groot fiasco voor de starter.

“Daar schrik je van”, vertelt Jessica van Eijs, Tweede Kamerlid voor D66. “We hebben vrijwel altijd een woningtekort gehad, maar nu is het echt nijpend geworden. Jongeren moeten langer thuis wonen en exen wonen soms nog samen onder een dak vanwege de grote tekorten.”

Een negatief vooruitzicht voor de starter, vindt ook Peter Boelhouwer. Alhoewel de hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft door de afnemende druk voordeel voorziet voor de starter. “Er is een enorme krapte, die zal iets minder worden waardoor er iets meer keuzemogelijkheden ontstaan. Ook de prijzen zouden weleens minder hard kunnen stijgen dan voorheen.”

Sinds 2013 zitten de huizenprijzen immers in de lift. De prijsstijging van in 2015 bestaande koopwoningen groeiden volgens cijfers van het CBS met circa veertig procent, zelfs nu. In vergelijking met april 2019 waren de huizenprijzen in 2020 met zeven procent gestegen. 

Starters de klos

Starters lijken de grote verliezer van deze ontwikkelingen. Door studieschulden en onzekere arbeidscontracten liggen zij aan het financiële infuus van hun ouders. Ongeveer negentien procent krijgt financiële steun bij het kopen van een huis bleek uit cijfers van het driejaarlijkse Woononderzoek, maar voor 81 procent is dat steuntje in de rug een utopie. Met allerlei mankementen zijn zij overgeleverd aan de zeer krappe woningmarkt.

Naast koopwoningen zijn er ook te weinig sociale huurwoningen. Dat tekort wordt nabij de 80.000 geschat, waardoor geïnteresseerden twee keuzes hebben: wachten, wachten en nog eens wachten of toch maar kijken in de vrije huursector. Om dat te bekostigen, wordt er naar creatieve oplossingen gezocht.

“De afgelopen zeven jaar ben ik daarom vier keer verhuisd.”

Jeroen Verstappen, die al liefst acht jaar staat ingeschreven voor een sociale huurwoning in Venray, uitte in april hierover zijn frustraties aan het NRC. “Op de sociale huurmarkt kom ik er niet tussen, daarom huur ik bij particulieren”, vertelt Jos, die daarom met anderen samen moest wonen om de hoge huur te kunnen betalen. Zij vertrokken echter wegens studie of gingen samenwonen, waardoor hij weer werd gedwongen om te verhuizen. “De afgelopen zeven jaar ben ik daarom vier keer verhuisd. Nu woon ik samen met een vriend in een gerenoveerd klooster in Venlo, maar ik had liever bij mijn familie in Venray gewoond. Mijn familie woont er, en een woning daar had ik graag gewild voor een jaartje. Komend jaar vertrek ik naar Nijmegen, waar ik ga samenwonen met mijn vriendin. Maar dit huis gaat ’m sowieso niet worden hè. Ik ben nog nooit uitgenodigd voor een bezichtiging.”  

Afname woningbouw

De wortels van deze problematiek liggen jaren achter ons. Al in 2002 werd het woningtekort langzaam zichtbaar als gevolg van een kleine recessie door de geklapte internetzeepbel. De woningbouw liep terug naar 66.000, terwijl het nationale streefcijfer 100.000 was. Daarnaast groeide de Nederlandse populatie rond de eeuwwisseling aanzienlijk. “Bouwen”, was dan ook een veelgehoorde kreet.

Loading...

Loading…

Na de kredietcrisis en de daaropvolgende eurocrisis stageerde de nieuwbouw echter. De naweeën zijn hiervan nog altijd merkbaar. “De bouw heeft het enorm zwaar gehad”, verklaart Van Eijs, die daarbij een nieuwbouwhuis als metafoor gebruikt. “Als er één á twee bedrijven wegvallen heeft dat negatieve gevolgen op een ander bedrijf dat daar zijn spullen koopt. Dat ettert nog altijd door in de nieuwbouwcijfers.”

In de jaren 1990 liberaliseerde de woningbouw. Jaren later denkt Van Eijs dat het rijk de teugels iets meer in eigen hand moet nemen. “De afgelopen decennia zijn er te veel dure woningen bijgekomen, die niet betaalbaar waren voor starters of ouderen. Het afgelopen jaar was de gemiddelde prijs voor een nieuwbouwwoning namelijk vier ton. Wat mij betreft moeten de gemeenten zelf beter inventarissen welke woningen benodigd zijn in hun gebied.”

Verkeerde bevolkingsprognoses

Vlak na de eeuwwisseling deelde iedereen de verwachting dat Nederland een krimpland zou worden. Grote bouwprojecten werden als onnodig beschouwd, maar vandaag de dag waren ze hard nodig geweest. “Het CBS heeft dat destijds erg onderschat”, stelt Boelhouwer. “De komende jaren zal de bevolking blijven groeien. Tot negentien miljoen in 2039.”

Als gevolg van het coronavirus daalde het aantal migranten, waardoor er ook minder woningen nodig zijn. Op lange termijn zal het woningtekort zonder ingrijpen blijven groeien door drie belangrijke factoren: geboorte, migratie en een groeiend aantal huishoudens. Waar een huishouden in 2009 nog 2,33 personen telde, ligt dat cijfer nu rond de 2,14. Volgens prognoses van ABF Research daalt dat getal in 2030 tot 2,09. Met de groeiende bevolking daarbij opgeteld, wordt het aantal nieuwe huishoudens in 2030 op 585.000 geschat. Van Eijs pleit daarom voor een andere kijk op woningbouw. “Er worden nog altijd veel eengezinswoningen gebouwd, terwijl die behoefte al tientallen jaren daalt. Gezien deze cijfers kan je veel beter twee of drie kleinere woningen bouwen. Dat zou al veel problemen verhelpen.”

“Wegens tal van redenen worden die bouwplannen niet behaald.”

Oplopend tekort

Volgend jaar loopt het woningtekort nog verder op. Geschat wordt dat er in 2021 circa 400.000 huizen te weinig zijn, maar Boelhouwer zegt dat de bouwsector nog een veel grotere uitdaging te wachten staat. “Die 400.000 moeten er eerst bij en dan moeten we ook nog vanwege vergroening een hoop afbouwen en opnieuw neerzetten. Dus je hebt een programma nodig, dan praat je over drie á vier miljoen woningen tot en met 2040 als je alles meeneemt. Dat zijn natuurlijk aantallen die helemaal niet gerealiseerd kunnen worden.”

Het gebrek aan ruimte in Nederland ziet Boelhouwer niet als excuus. “Er is in 2017 een inventarisatie geweest van het kadaster en daaruit blijkt dat we ruimte hebben om nog iets van 800.000 woningen neer te zetten. Wegens tal van redenen worden die bouwplannen niet behaald. Het Centraal Planbureau heeft weleens eerder becijferd dat er iets van 100.000 plekken zijn waar al twee à drie jaar lang niks gebeurd. Financiën spelen ook een rol. Bouwen in steden is harstikke duur, waardoor je veel investeringen nodig hebt.”

Starter huis niet uit

Een betere treinverbinding vanuit de Nederlandse periferie is volgens Van Eijs dan ook niet dé oplossing. “Je ziet toch dat mensen graag in de Randstad willen wonen. Je ziet die trend niet alleen in Nederland. Ik hoop alleen dat het argument van een slechte treinverbinding vervalt.”

In hogere hypotheekverstrekkingen ziet de politica ook geen heil. “Als je morgen 100.000 euro meer kunt lenen bij de bank zijn de huizen diezelfde middag ook een ton duurder. Misschien kunnen hypotheekverstrekkers wel soepeler worden ten aanzien van flexwerkers of zzp’ers. De arbeidsmarkt is natuurlijk veranderd, maar banken zijn sinds de vorige crises een stuk strenger.”

Lees deel twee van het onderzoek naar de effecten van de coronacrisis op de woning- en arbeidsmarkt:

4 thoughts on “Starter kan het huis nog niet uit

  1. Reply
    Meike
    08/06/2020 at 12:53

    En dan nog zien ouderen ons als de klagende generatie die de hand ophoudt en alles wat zij opbouwden hebben afgebroken. Wij kunnen niet eens een huis kopen in deze tijd, terwijl zij allemaal op hun twintigste konden trouwen en gelijk het huis uit konden. Alsof wij niet al vanaf ons veertiende werken met bijbaantjes, etc. Bep en Corrie vergeten wel dat wij ons scheel betalen aan het leenstelsel en hun pensioenen, met daarbij de vraag of er later voor ons nog wel een betaalbaar huis of een potje met pensioen over is.

    1. Reply
      Maurits de Liefde
      10/06/2020 at 13:49

      Ha Meike,

      Interessante opmerking. We willen dit volgende week gaan uitzoeken en naast een expert, zouden we ook een starter willen spreken hoe hij/zij dit verhaal ervaart. Ben jij zelf toevallig starter of ken jij mensen die dit zo ervaren?

      Groet,

      Maurits de Liefde

  2. Reply
    Individuele starter kan koopwoning in Randstad vergeten — Startpunt
    10/06/2020 at 19:08

    […] Starter kan het huis nog niet uit […]

  3. Reply
    Dossier Groen: bevolkingsgroei en gevolgen voor starters — Startpunt
    14/06/2020 at 17:04

    […] Hoewel gebleken is dat de bevolkingsgroei niet exact te voorspellen is, heeft deze volgens demograaf Joop de Beer, die is verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en het NIDI, gevolgen voor onder andere de woningvraag. “Het gaat niet alleen over de vraag hoeveel en waar woningen in de toekomst moeten worden gebouwd. Ook de aard van de woningvraag kan veranderen: aan wat voor woningen zullen toekomstige huishoudens behoefte hebben en in wat voor woonomgeving?” Starters kunnen nu al het huis niet eens uit. […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons