Out of the box-denken op de arbeidsmarkt

Out of the box-denken op de arbeidsmarkt

Door Job Zwamborn & Taís Lourinho da Silva
Sinds de uitbraak van de coronacrisis is de situatie op onze arbeidsmarkt opeens veranderd. Nederland werkt grotendeels thuis en zzp’ers en freelancers hebben weinig tot geen opdrachten en daarmee een lager inkomen. De coronacrisis vraagt om creativiteit op de arbeidsmarkt in Nederland, zeker voor de starter.

Volgens hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen van Tilburg University is de start op de arbeidsmarkt per definitie moeilijk. Je hebt nog geen ervaring, een professioneel netwerk of sociaal kapitaal op de arbeidsmarkt. Netwerken is belangrijk maar dat kan je als starter ook nog niet. “De coronacrisis versterkt nu zaken die al een tijdje gaande zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt”, zegt Wilthagen, “maar je ziet nu ook dat zaken als zzp-schap, een vorm die jongeren en starters steeds meer gaan omarmen, heel kwetsbaar zijn.” Dat hangt van de sector waar je in zit. In de IT heb je er bijvoorbeeld niet zoveel last van, maar in de evenementenbranche wel. Jongeren en starters hebben volgens Wilthagen altijd het meeste last van een crisis.

Sneller werkloos

Het verschil met de crisis in 2008 is groot volgens Wilthagen. “Wat we nu meemaken is een schok-crisis. De vorige verspreidde zich langzaam. Dat verschil is heel specifiek. We wisten niet dat de horeca, hospitality, toerisme en evenementen echt op slot konden gaan. Ik bedoel dan niet door de economie zelf, maar door overheidsinterventie voor onze gezondheid”, aldus Wilthagen. Een gelijkenis die Withagen ziet in vergelijking met de economische crisis in 2008 is dat jongeren van 15 tot 25 jaar sneller werkloos worden. De starter is volgens hem dan ook de grote financiële verliezer van de coronacrisis. 

“Jongeren blijven langer thuis wonen en relaties en kinderen worden uitgesteld. Dit is de generatie die voor het eerst niet betere vooruitzichten heeft. De coronacrisis versterkt dit.”

Skills upgraden

Starters moeten een stuk creatiever zijn om een kans op de arbeidsmarkt te krijgen. Een tip van Wilthagen: “Je moet kritisch kijken naar wat je kennis, skills en competenties zijn en of deze aan een update of upgrade toe zijn. Je arbeidsmarktkansen worden minder als je een lange tijd stilstaat. Blijf actief en creatief en gooi het over een andere boeg.” 

Nooduitkeringen

Er is nog een groot verschil met de vorige crisis: het kabinet probeert dit keer te helpen met steunpakketten. Zo is er voor zzp’ers die hun inkomsten door de coronacrisis zien wegvallen een nooduitkering in het leven geroepen. “De steunpakketten helpen voor een bepaalde termijn”, gaat Wilthagen verder. “Ik verwacht niet dat hetzelfde pakket nog een keer komt. De overheid houdt dat niet vol. Het is een kwestie van tijd .”

“De economische groei van Nederland neemt fors af en de staatsschuld neemt toe. We komen in moeilijke tijden.” 

Meer zzp’ers

In de crisis van twaalf jaar geleden waren er veel minder zzp’ers dan nu. In 2019 steeg het aantal zzp’ers behoorlijk. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In totaal had Nederland in 2019 zo’n 1,1 miljoen zzp’ers en waren er zo’n 207.000 nieuwe bedrijven opgericht. Ruim driekwart van deze nieuwe bedrijven is een eenmanszaak. Dat betekent dat er bijna 159.000 zzp’ers bijkwamen in 2019. Op 12 maart kondigde Mark Rutte aan dat iedereen vanuit huis moest werken, behalve vitale beroepen. Ondanks deze maatregel is in cijfers van het CBS te zien dat het aantal zzp’ers, ondanks de coronacrisis, ook in het eerste kwartaal van 2020 groeide. Het aantal vacatures daalde vrijwel direct na de thuisblijfmaatregelen die Rutte op 12 maart instelde.

Faillissementen 

Op 15 maart kondigde Rutte aan dat scholen, restaurants en cafés moesten sluiten. De Kamer van Koophandel meldt dat het aantal faillissementen in mei 2020 op hetzelfde niveau zit, en min of meer gelijk verdeeld is over de landsdelen, als in mei 2019. In april is het aantal faillissementen veel hoger. Met name in Noord-Holland, Flevoland en Utrecht. Zo’n 347 zzp’ers zijn sinds januari tot mei 2020 failliet verklaard. In 2019 waren dit er ruim 361. 

‘Generatie met blessures’

Wat gaan starters volgens Withagen in de toekomst merken van deze crisis? “Starters zijn onze toekomst, maar ze kunnen nog veel last hebben van deze slechte start tijdens de coronacrisis.” Door deze start kunnen ze volgens Wilthagen last hebben van een littekeneffect. “Het is dus belangrijk dat bedrijven meer starters aannemen”, gaat Wilthagen verder. “Starters moeten nog een halve eeuw mee. En dan bedoel ik niet dat we ouderen niet meer moeten aannemen, maar je wilt ook vers bloed hebben met nieuwe kennis. Als we dat niet doen, krijgen we een generatie met blessures.” Het is volgens Wilthagen in het belang voor jongeren, maar ook voor de samenleving dat starters leerbanen en entree banen krijgen. 

Starter met een droom

Afgelopen september kreeg de 19-jarige Cas van Boxtel het idee om zijn eerste restaurant te openen. Een paar maanden later kreeg hij de sleutel en begon de verbouwing. Zijn concept: vijf keuzes bij elke optie in het menu en aan het werk met maar vijf man. Op zondag 15 maart had ‘5 by Cas’ open moeten gaan, maar op die dag moest ineens alle horeca in Nederland dicht door corona.

Het had niet langer moeten duren of Cas kon de deuren gesloten houden. Dankzij zijn eigen buffer heeft de jonge ondernemer het tot 1 juni gered. De komende twee weken is hij al helemaal volgeboekt.  

Cas van Boxtel

One thought on “Out of the box-denken op de arbeidsmarkt

  1. Reply
    Wat zijn de kansen van starters op de woningmarkt? — Startpunt
    05/06/2020 at 19:08

    […] Out of the box-denken op de arbeidsmarkt Geld […]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons