Nee tegen racisme op de arbeidsmarkt

Nee tegen racisme op de arbeidsmarkt

Black Lives Matter’. Het zijn drie woorden die de hele wereld overgaan sinds de dood van de Afro-Amerikaan George Floyd in het Amerikaanse Minneapolis. In Nederland wordt veel gedemonstreerd tegen racisme. Soraya (27) komt geen week door zonder een keer gewezen te worden op haar huidskleur. Het speelt namelijk niet alleen in Amerika. In ons land wordt ook nog steeds gediscrimineerd.

Premier Mark Rutte toonde begin juni begrip voor alle demonstranten in Nederland. “Het zijn niet alleen maar de Verenigde Staten, waar mensen leven die het gevoel hebben dat ze in de samenleving niet volledig meetellen. Ook hier is racisme, ook hier is discriminatie”, aldus Rutte. Dat er in Nederland ook nog steeds discriminatie is, blijkt uit een landelijk onderzoek van Bureau Discriminatiezaken Kennemerland.

Huidskleur en herkomst

Van alle meldingen bij anti-discriminatievoorzieningen gaat zo’n dertig procent over incidenten op de arbeidsmarkt. Het rapport bestaat uit cijfers over de periode 2015 tot 2019. De anti-discriminatievoorzieningen verlenen onafhankelijke adviezen en ondersteuning aan personen die een klacht hebben over discriminatie. Op die manier weet de overheid wat er speelt op dat gebied.

In de tabel hieronder is duidelijk te zien dat de meeste meldingen in de Nederlandse arbeidsmarkt sinds 2015 over iemands huidskleur of herkomst gaat. De meldingen over leeftijdsdiscriminatie worden met de jaren steeds minder. Meldingen over discriminatie door geslacht kent een kleine groei. 

Gevolgen discriminatie

Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) laat weten dat ruim een kwart (27%) van de Nederlandse inwoners discriminatie ervaart. Dit is vergelijkbaar met vijf jaar geleden. Volgens het SCP is de groei in de mate van ervaren discriminatie in het onderwijs opvallend. Die discriminatie heeft grote gevolgen voor school, maar ook daarna voor de starter op de arbeidsmarkt. 

Volgens het SCP stopt drie procent van de scholieren en studenten in Nederland met hun opleiding als gevolg van discriminatie, stopt vijf procent van de werkzoekenden met het zoeken naar een baan en voelt zeven procent zich minder veilig op het werk vanwege discriminatie. 

Harder werken

De 27-jarige Soraya heeft haar hele leven al gehoord dat ze beter haar best moest doen vanwege haar huidskleur. “Als kind valt het besef nog niet wat racisme nou echt is”, vertelt Soraya. “Mijn moeder heeft me wel zo goed mogelijk voorbereid op de dingen die ik wel en niet mocht doen in vele situaties zoals winkelen en de tegenslagen die ik zou krijgen. Op dat moment is het gewoon luisteren naar mijn moeder en niet veel vragen stellen. Het werd er echt met de paplepel ingegoten.”

Wanneer Soraya nu terugdenkt aan het advies van haar moeder, vindt ze het treurig. “Ik merk in sommige situaties dat dit echt een onderdeel van mij is geworden.” Toen Soraya voor het eerst op de arbeidsmarkt kwam, kreeg ze op een andere manier te maken met racisme. “Ik hoorde op de middelbare school en op mijn andere opleidingen al dat ik eerder moest zoeken naar stageplaatsen, omdat het voor mij moeilijker werd om er een te vinden”, zegt Soraya.

“Er was een collega die me toen welkom heette met ‘Hallo Piet’, inclusief een stomme glimlach op zijn gezicht.”

Racistische opmerkingen

Ook bij haar bijbaantje in Zaandam, zo’n tien jaar geleden, hoorde Soraya racistische opmerkingen door klanten én collega’s. “Toen ik zeventien jaar was werkte ik in een restaurant. Het was december en de zwartepietendiscussie won aan populariteit. Er was een collega die me toen welkom heette met ‘Hallo Piet’, inclusief een stomme glimlach op zijn gezicht.” Soraya viel stil maar werd door een aantal collega’s geholpen. “Gelukkig namen een aantal collega’s het voor me op en bood hij later zijn excuses aan.”

In de tabel hieronder is duidelijk te zien dat de meeste meldingen in 2019 over de huidskleur of herkomst gaan in Zuid-Holland en Noord-Holland. Bureau discriminatiezaken Kennemerland kan niet verklaren waarom dit zo is. 

Klik op de verschillende provincies voor details.

Niet gemakkelijk

De ervaring die Soraya in 2010 meemaakte, was niet de laatste. Na haar studie is ze als zzp’er gaan werken in de horeca, waarna ze een contract kreeg bij een van haar werkgevers. “Ik heb daarbij heel veel geluk gehad”, zegt Soraya. “Op mijn werkplek vroegen ze wat mijn toekomstplannen waren. Daarna boden ze me een passende baan in de evenementenindustrie aan.”

Ook op de huidige werkplek moet Soraya een paar keer duidelijk maken dat ze sommige grappen niet pikt. “Klanten die ik bijvoorbeeld een rondleiding moet geven, beginnen vaak in het Engels tegen me te praten terwijl ik de hele dag al in het Nederlands met ze communiceer”, vertelt Soraya. Ook collega’s maken op de werkvloer grappen over haar huidskleur.

De grootste uitdaging op de arbeidsmarkt als je een andere huidskleur of afkomst hebt volgens Soraya? “Het voordeel van de twijfel krijgen. Het maakt niet uit hoe goed je bent of wat voor papieren je hebt gehaald. Het is hoe dan ook niet makkelijk.”

“Het wordt onmogelijk om een week door te komen zonder een keer gewezen te worden op mijn huidskleur.”

Rust, groei en vrede

Net zoals vele andere Nederlanders laat Soraya haar stem horen tijdens de Black Lives Matters-demonstraties. Onder andere de samenhorigheid vindt ze prachtig om te zien. “Er is al wat veranderd sinds de demonstraties”, zegt Soraya. “Er zijn mensen die nu weten dat ze niet alleen zijn. Dat er een grote groep klaar is met de slechte behandeling. Wij millennials en generatie Z’ers willen dit zo niet meer.”

Waar gaat het volgens Soraya nu echt mis in Nederland als het over racisme gaat? “Het gaat fout bij het feit dat de meeste witte mensen zich niet bewust zijn van hun witte privilege en dat ervaringen en zelfs onderzoeken worden gebagatelliseerd”, gaat Soraya verder. “Wit Nederland wil over het algemeen niet zien dat ze een probleem hebben en zichzelf vaak (onbewust) superieur achten. Een voorbeeld: ‘Ben je tegen zwarte piet? Dan rot jij toch lekker op naar je eigen land’. Alsof ik hier niet gewoon thuis hoor.”

Soraya hoopt dan ook op drie dingen: rust, groei en vrede in de wereld. “Eerlijk gezegd is het doel voor mij persoonlijk niet meer proberen mee te spelen met witte mensen. De grote verbetering die gaat komen, komt door alle mensen die hebben gedemonstreerd, van wit naar zwart en alles daartussenin”, aldus Soraya.

Soraya tijdens een Black Lives Matter-demonstratie in het Nelson Mandelapark in Amsterdam

Noot vanuit de hoofdredactie:

Voor dit artikel – en andere artikelen – is er gekozen voor het gebruik van de benaming wit & zwart voor de etniciteit van bevolkingsgroepen. In deze tijden, waarin dit soort benamingen gevoelige onderwerpen kunnen zijn, willen wij jullie graag uitleg geven over de keuzes die deze redactie maakt. Wij maken deze keuze, omdat we het zo neutraal mogelijk willen houden. Als Startpunt zijn wij er om jullie te informeren. Na overleg binnen de redactie is de keuze gevallen op wit & zwart, omdat we niemand willen beledigen maar ook wel een duidelijk verhaal willen vertellen.
Racisme is een van de ergste dingen die er bestaat op deze wereld. Mochten er mensen aanstoot nemen aan het woordgebruik van deze redactie dan gaan wij graag met jou in gesprek.

Namens de redactie van Startpunt
Hoofdredacteur Liam Toll

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Volg ons